Enerzijds zijn die passaatwinden een genot, anderzijds wordt het toch ook wat saai. Zeiltechnisch heeft het niet veel uitdaging; je zet zoveel mogelijk zeil en wappert een beetje met de wind mee. Vandaar dat we vanmiddag even ‘all hands’ praaiden om een manoeuvre te doen, in dit geval overstag.

Even weer wat uitleg voor de automobilist;
Een zeilschip kan niet recht tegen de wind in varen maar wel schuin tegen de wind in. ‘Aan de wind’ noemen we zo’n rak. Nu kan je de ene kant op schuin tegen de wind in maar ook de andere kant op. Om nu van aan de wind over de ene boeg naar aan de wind over de andere boeg te komen moet toch even de boeg richting de wind draaien en vervolgens er doorheen. Dit noemen we dus overstag gaan of wenden. Je zou ook met de boeg van de wind af kunnen draaien en helemaal rond naar de andere kant, dan noemen we dit halzen. Bij langsgetuigde schepen heet dit laatste weer gijpen. Bij dit soort schepen is gijpen een manoeuvre met risico’s maar bij ons is het vergelijkbare halzen juist de makkelijke en zekere handeling.

Overstag gaan op een vierkant getuigd schip heeft het risico te mislukken doordat de boeg niet door de wind heen draait. Dit wordt veroorzaakt doordat binnen de sector waarbinnen niet (tegen de wind in) kan worden gezeild veel zeil bak komt te staan. Hiermee wordt bedoeld dat het zeil de verkeerde kant op bolt en juist het schip achteruit wil laten zeilen. Dit laatste is bij ons schip dan ook niet helemaal te vermijden maar tijdens onze overstag was het toch zo onbevredigend veel dat we de manoeuvre nog maar eens over deden. Schip en bemanning beginnen als gevolg van de passaat een beetje gemakkelijke zeilers te worden….
Richard Slootweg
Kapitein Clipper Stad Amsterdam